ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (6000-2600 π.Χ.)

Ο καινοζωικός είναι ο νεότερος αιώνας της γεωλογικής ιστορίας της γης. Ο καινοζωικός ακολουθεί το μεσοζωικό αιώνα. Η διάρκειά του υπολογίζεται σε 70 εκατ. χρόνια και χωρίζεται σε τρεις περιόδους, που η καθεμιά έχει  τελείως διαφορετική διάρκεια.

Η παλαιογενής, που διήρκεσε 40 εκατομμύρια χρόνια, η νεογενής που διήρκεσε 29 εκατομμύρια χρόνια και σ' αυτή δημιουργήθηκαν και εξελίχθηκαν τα περισσότερα θηλαστικά που ζουν σήμερα και η τεταρτογενής ή ακόμη και ανθρωπογενής, που κράτησε μόνο ένα εκατομμύριο χρόνια και χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση του ανθρώπου.

Ολόκληρος ο καινοζωικός αιώνας χαρακτηρίζεται από τις μεγάλες και πολύ εντατικές  κινήσεις  και ανακατατάξεις του φλοιού της γης. Κατά τα τέλη του Μειόκαινου, περίπου 5 εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα, σημειώθηκαν καταβυθίσεις και ανυψώσεις με αποτέλεσμα να εισχωρήσουν στην τεράστια αυτή ξηρά υδάτινοι όγκοι, σχηματίζοντας τμήμα του Αιγαίου και μεγάλες εσωτερικές λίμνες.

Ήταν αρχή του καινοζωικού γεωλογικού αιώνα, περίπου 35 εκατομμύρια χρόνια πριν, όταν σχηματίστηκε η Αιγηίδα, μια απέραντη στεριά από τα δυτικά της Κέρκυρας και της Κεφαλονιάς έως τις μικρασιατικές ακτές, την Αδριατική θάλασσα μέχρι και την Κρήτη.  Επίσης από τα νότια της Γαύδου μέχρι τα βόρεια της Μακεδονίας. Αργότερα, περίπου 18 εκατομμύρια χρόνια πριν, ξεκίνησε ο κατακερματισμός  της Αιγηίδας, ανυψώθηκαν οροσειρές μεταξύ των οποίων και οι κρητικές πτυχώσεις. 

Το Πλειστόκαινο ονομάζεται και Διλούβιο ή περίοδος των Παγετώνων (2.000.000-12.000 πριν από σήμερα). Αντιστοιχεί χρονικά στην Παλαιολιθική εποχή, δηλαδή την πρώτη και χρονικά εκτενέστερη περίοδο της εποχής του Λίθου.   Χαρακτηρίζεται κλιματολογικά από εναλλαγές θερμών και ψυχρών περιόδων.

Στη διάρκεια του Πλειστόκαινου (περίοδος Παγετώνων), και συγκεκριμένα 400.000 χρόνια πριν από σήμερα, πολλά από τα σημερινά νησιά αποτελούσαν τμήματα της ίδιας στεριάς (π.χ. οι Κυκλάδες).  Την εποχή αυτή, η οποία αντιστοιχεί στην Παλαιολιθική, ο κορμός της ηπειρωτικής Ελλάδας καλύπτεται από πυκνά δάση. Στον ελλαδικό χώρο ζουν ο άνθρωπος του τύπου Νεάντερνταλ, αλλά και  μαμούθ, άρκτος των σπηλαίων, ελέφαντας και νάνος ελέφαντας, ιπποπόταμος ο αρχαίος, ελαφοειδή, ίπποι και βοοειδή. Στην Κρήτη, η θάλασσα βρίσκει διεξόδους ανατολικά και δυτικά του σημερινού νησιού, το οποίο σταδιακά αποχωρίζεται από τη στεριά στα βόρειά της. Στην αρχή σχηματίζεται ένα επίμηκες νησί με ακανόνιστο σχήμα, αλλά οι γεωλογικές αναστατώσεις που συνεχίζονται κατακερματίζουν το νησί. Η θάλασσα χωρίζει τα Χανιά από το Ηράκλειο και αυτό από το Λασίθι, ενώ το ανατολικό τμήμα αποτελεί ξεχωριστό νησί. Αργότερα, νέες ανυψώσεις ενώνουν μεταξύ τους τα κομμάτια της γης. Η Κρήτη παίρνει περίπου τη σημερινή της μορφή 400.000 χρόνια πριν…

Η πρώτη εγκατάσταση ανθρώπου στην Κρήτη έγινε τη Νεολιθική εποχή. Σύμφωνα με ενδείξεις όμως το νησί κατοικείται από τη Μεσολιθική ή και τη Νεότερη Παλαιολιθική περίοδο. Οι νεολιθικοί χρόνοι στην Κρήτη ξεκινούν από το 6.200 π.Χ. περίπου μέχρι τα μέσα της 3ης π.Χ. χιλιετίας. Τα ευρήματα , αν και λιγοστά, αποδεικνύουν  την κατοίκιση της περιοχής από τον άνθρωπο της Νεολιθικής εποχής, ο οποίος χρησιμοποιούσε τα σπήλαια ως μόνιμες κατοικίες και λατρευτικούς χώρους, αλλά με τη πάροδο του χρόνου, ξεκίνησε να κατασκευάζει μόνιμες κατοικίες, καλλιεργούσε τη γη, είχε οικόσιτα ζώα και χρησιμοποιούσε εργαλεία και σκεύη, από πέτρα, κόκαλο και πηλό.

Εικάζεται, πως οι πρώτοι κάτοικοι στο νησί έφτασαν από τα παράλια της Μ. Ασίας, ή από τη Βόρεια Αφρική. Σημαντικό γεγονός στο τέλος της Νεολιθικής ήταν η έναρξη της καλλιέργειας της ελιάς, που ενσωματώθηκε στις αγροτικές δραστηριότητες καθορίζοντας σε μεγάλο βαθμό την παραγωγική αυτάρκεια της Κρήτης. Οι πιο εκτεταμένοι και πλούσιοι οικισμοί βρέθηκαν στην Κνωσό, τη Φαιστό και τη Μαγκασά της Σητείας. Ανασκαφές, έχουν αποκαλύψει, όπλα, αγγεία, εργαλεία, λεπίδες και πελέκεις καθώς και λατρευτικά αντικείμενα αφιερωμένα στη θεά της γονιμότητας.

1/1

Please reload

Η σχέση ξηράς και θάλασσας στην περιοχή του σημερινού ελλαδικού-αιγιακού χώρου δεν είχε πάντοτε τη μορφή με την οποία τη γνωρίζουμε σήμερα. Η γεωμορφολογία του χώρου μεταβαλλόταν διαρκώς από τις γεωλογικές ανακατατάξεις, που σημειώνονταν στον πλανήτη  εκατομμύρια χρόνια πριν.

Η γεωλογική εξέλιξη της γης ξεκίνησε τουλάχιστον πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Στην πορεία της σημειώθηκαν ενδογενή (π.χ. ορογένεση, ηφαιστειότητα, σεισμοί) και εξωγενή (αποσάθρωση, διάβρωση) φαινόμενα, τα οποία καθόρισαν τη μορφή της επιφάνειάς της. Με βάση τις εναλλαγές της μορφής της, η ιστορία της γης διαιρείται σε διάφορες περιόδους. H εξέλιξη του ζωικού κόσμου, και συνεπώς και του ανθρώπινου είδους, καταλαμβάνει μόνον 600 εκατομμύρια χρόνια μέσα στη μακρόχρονη ιστορία της γης.

Πριν τη νεολιθική εποχή

Ο σχηματισμός της Κρήτη

Η καταγωγή των Κρητών

Ερευνώντας τον ανθρωπολογικό τύπο και συγκρίνοντας τα στοιχεία αυτά με τα δεδομένα της παλαιοανθρωπολογίας, της αρχαιολογίας, της ιστορίας, της γλωσσολογίας και της εθνογραφίας, ο ανθρωπολόγος Άρης Πουλιανός έδωσε τις απαντήσεις του γύρω από την ανθρωπολογική σύνθεση του λαού της Κρήτης. Τα συμπεράσματά του από την λεπτομερή και εκτεταμένη μελέτη του για την καταγωγή των Κρητών, καταλήγουν ότι οι Κρήτες είναι αυτόχθονες της λεκάνης του Αιγαίου, τουλάχιστον από τη Μεσολιθική εποχή και εδώ. Οι ποικιλίες του τύπου που παρουσιάζονται στη δυτική και ανατολική Κρήτη έχουν τις ρίζες τους στον ίδιο ανθρωπολογικό τύπο του νησιού, στον αιγαιακό. Οι μεταναστεύσεις που έγιναν σε διάφορα χρονικά διαστήματα έφεραν ελαφρές τροποποιήσεις αλλά δεν άλλαξαν τη μορφολογία του αρχικού τύπου. Οι επιδράσεις είναι μεγαλύτερες από την κατεύθυνση βορείως του Αιγαίου ακόμη από την Πρωτομινωική εποχή. Ένας ελαφρά ανοιχτός χρωματισμός που συναντάται μεταξύ των Κρητών, που είναι βασικά μελαχρινοί, μπορεί να συνδεθεί με την άφιξη από την Πίνδο φύλων προφανώς ελληνικών, που γίνονται αισθητά μόλις το 2.000 π.Χ.  Στη Μεσομινωική εποχή η διαδικασία του σχηματισμού του ανθρωπολογικού τύπου που συναντάμε στην Κρήτη έχει ολοκληρωθεί. Οι Κρήτες δεν άλλαξαν σχεδόν καθόλου σε ένα διάστημα που πλησιάζει τα 6.000 χρόνια. Για αυτό και έμμεσα τα ανθρωπολογικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι οι Μινωίτες μίλαγαν και αυτοί ελληνικά και η δυναστεία των Μινώων ήταν και αυτή αυτόχθονος. Χάρη στη γεωγραφική θέση που κατέχει η Κρήτη στα σταυροδρόμια της Μεσογείου μπόρεσε να παίξει σημαντικότατο ιστορικό ρόλο και οι Κρήτες κατόρθωσαν να κάνουν το νησί τους λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού…

Πανελλήνια Ομοσπονδία 

Πολιτιστικών Κρητικών Σωματείων

Π.Ο.Π.Κ.Σ.